Marian Trojak
Rola komunikacji samorządu terytorialnego z mieszkańcami w kształtowaniu partycypacji decyzyjnej. Część I

Współcześnie samorząd stanowi jedną z podstawowych zinstytucjonalizowanych form życia społeczno-politycznego. U podstaw samorządności leży uznanie podmiotowości obywateli - w tym ich zdolności do podejmowania decyzji dotyczących życia społecznego. Humanistyczne pojmowanie podmiotowości eksponuje takie uwarunkowania jak właściwości świadomości społecznej, ale także wpływ czynników zewnętrznych, w tym politycznych wyrażających się m.in. w postawach przedstawicieli władz lokalnych. Początkiem, jak
i podstawą sukcesu samorządnej, demokratycznie zorganizowanej wspólnoty lokalnej jest aktywność jej mieszkańców. Aktywność społeczna ujawnia się (lub nie) na wielu płaszczyznach, w tym poprzez partycypacje w życiu wspólnoty.
Z istoty samorządności wynikają specyficzne sposoby podejmowania żywotnych dla lokalnej społeczności decyzji: obok pośredniego wpływu mieszkańców na ich treść – poprzez przedstawicieli mieszkańców, komunikowanie się i informowanie, założenia ustrojowe przewidują również bezpośrednie formy (referenda, zebrania mieszkańców).
Właśnie ten aspekt aktywności społecznej – partycypacja decyzyjna – oraz jej uwarunkowania jest przedmiotem analizy w niniejszej publikacji. Artykuł został podzielony na dwie części. Pierwsza zawiera konceptualizacje podstawowych pojęć i kategorii; druga rozwija wątek instrumentów wpływu władz lokalnych na aktywność decyzyjną mieszkańców. Prezentuje także wyniki badania ankietowego rekonstruującego opinie radnych Poznania
i Wrocławia na temat komunikacji z mieszkańcami stymulującej ich uczestnictwo
w podejmowaniu decyzji.


Anna Sakson
Światowy Fundusz na rzecz Przyrody – inicjator szerokiej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska

Autorka w sposób bardzo szeroki i dokładny omawia WWF jako główny światową organizację koordynującą działania w zakresie ekologii i ochrony ginących gatunków. Artykuł rozpoczyna się od nakreślenia historii organizacji i początkowych jej dwudziestu pięciu lat istnienia. W tej partii ukazane zostały zmiany nazwy, poszczególne siedziby, scharakteryzowane zostały także kraje członkowskie, zarówno w kontekście terytorialnym, jak i ich zaangażowania w prace organizacji. Przypomniane zostały także najważniejsze akcje podjęte przez organizację.
Przedstawiając współczesność WWF Anna Sakson skupia się na przedstawieniu struktury organizacyjnej i funkcjonowaniu poszczególnych agend. Następnie prezentuje dokonania organizacji w takich dziedzinach jak: ochrona klimatu, wycinki lasów, zasobów wody pitnej, ochrony zagrożonych gatunków, zanieczyszczenia mórz i oceanów. W dalszej partii artykułu autorka poddaje ocenie efektywność i skuteczność działania organizacji. Artykuł kończy teza, iż Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody jest organizacja prężną, skuteczną i co – szczególnie istotne – o rzeczywistym globalnym zasięgu.


Włodzimierz Łęcki
Ochrona dziedzictwa narodowego w ustawodawstwie Rzeczypospolitej Polskiej

Autor zwraca uwagę na zmianę w pojmowaniu definicji dziedzictwa narodowego – ostatnio jest ona rozszerzana także na zasoby środowiska naturalnego. Przypomina, jakie były dzieje ustawodawstwa ochrony kultury i środowiska naturalnego w ustawodawstwie europejskim
i w prawie polskim. Śledząc rozwój polskiego prawodawstwa od momentu odzyskania niepodległości w roku 1918 koncentruje się na przepisach związanych z ochroną przyrody
i zachowania naturalnego otoczenia człowieka. Przedstawia uregulowania prawne z lat 1918 – 1939 aby przejść do szczegółowo zaprezentowanych aktów prawnych z lat 1945 – 1989.
W zasadniczej części wywodu Włodzimierz Łęcki odwołuje się do obowiązującej obecnie ustawy zasadniczej Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku i odnajdując tam zapisy dotyczące ochrony dziedzictwa narodowego wnikliwe przedstawia działalność ustawodawczą obu izb polskiego parlamentu – Sejmu i Senatu w latach 2001-2005. Wymienia i charakteryzuje poszczególne akty prawne przyjęte przez obie izby w tym okresie.
Intencją autora – który działalność prawną Senatu RP w latach 2001 – 2005 zna z autopsji było wskazanie rozszerzającej mocy prawnej ustawodawstwa polskiego parlamentu
w obszarze ochrony dziedzictwa narodowego i jego pomników.


Andrzej Niczyperowicz
Gatunki dziennikarskie w teorii i praktyce. Część pierwsza

Dziennikarstwo przeżywa kolejną ewolucję związaną z przystosowaniem techniki cyfrowej do przekazu medialnego. Niezależnie trwają prace nad naukową systematyzacją dziennikarstwa jako profesji silnie kształtującej wszystkie strefy życia publicznego i społecznego. Autor – praktyk dziennikarstwa, długoletni wykładowca akademicki i trener medialny w części pierwszej kładzie szczególny nacisk na informację i wywiad. A. Niczyperowicz analizuje informacje pod względem teoretycznym, formalnym i modelowym, popierając swoje wywody przykładami praktycznymi, miedzy innymi w tak istotnym dla informacji obszarze jakim jest jej tytuł.
Artykuł wzbogacony został o obszerną bibliografię, której zadaniem jest między innymi zobrazowanie postępu badań nad teorią i praktyką gatunków dziennikarskich. Istotnym elementem wywodów A. Niczyperowicza jest także sprecyzowanie stanowiska wobec zagadnień dotyczących praktyki polskich mediów, między innymi w kwestii szeroko dyskutowanego prawa respondenta do autoryzacji swoich wypowiedzi opowiada się stanowczo za zastosowaniem tego rygoru w całej rozciągłości.


Weronika Bryl – Roman
Madrycka „movida” a ruchy awangardowe

W Hiszpanii okres od likwidacji dyktatury generała Franco po wstąpienie na tron Juana Carlosa I to odwrót od społeczeństwa totalitarnego na rzecz otwartości i demokracji. Istniejące wcześniej skupiska intelektualistów o nastawieniu antyfrakistowskim wspólnie z młodzieżą wkraczająca w życie kulturalne stworzyła trwający około dekadę ruch intelektualny i artystyczny znany jako „movida”.
Autorka zwraca uwagę, iż „movida” stanowiła fenomen na tle innych wydarzeń natury kulturalnej i społecznej w ówczesnej Europie. Szereg wybitnych osobowości zaangażowanych w „movidę” luźno współpracowało: trudno tu jednoznacznie wskazywać grupę guru czy nauczycieli, choć W. Bryl – Roman konfrontując ruch madrycki z wydarzeniami współczesnymi rozgrywającymi się w innych regionach geograficznych wskazuje, że również i w tym wypadku mówić można o grupie sterników ruchu.
Charakterystyczne i istotne dla „movidy” było jej powiązanie z korzeniami hiszpańskiej tradycji i kultury, co wyróżniało ją na tle ruchów kontestujących zastane stosunki społeczne, które dziedzictwo kulturowe bądź pomijały, bądź atakowały w sposób zdecydowany. Poszukując punktów odniesienia dla klasyfikacji „movidy” autorka wskazuje pośrednio na nurt „ludyczno – aleatoryczny”, w którym madryckie wydarzenia z lat 70. i 80. XX w. mieściły się w wielu aspektach, między innymi poprzez spontaniczność i nie planowaną spontaniczność wielu poczynań.


Magdalena Wegner – Jezierska
Umiejętności komunikacyjne opiekunów a metody wychowawcze stosowane wobec dzieci

Stosowanie przez rodziców i opiekunów dzieci i młodzieży kar cielesnych w procesie wychowawczym spotyka się z coraz szerszym społecznym potępieniem. O ile w tej kwestii panuje zgodność, o tyle stosowanie innych środków wychowawczych, poza przymusem fizycznym, prowadzi do zakrojonych na szeroką skalę dyskusji.
Autorka zwraca uwagę, że nadal w procesie wychowawczym najważniejsza rolę odgrywają rodzice. Jednak ich kompetencje ulegają ograniczeniu. Rozwój świadomości społecznej i zmiany w akceptowanym modelu rodziny są tu ważną, choć nie jedyną przyczyną. Warto też zwrócić uwagę – zdaniem M. Wegner - Jezierskiej – na postępujące ograniczenia kompetencji wychowawczych rodziców. Wśród wielu przyczyn takiego stanu rzeczy warto zwrócić uwagę na to, iż w rodzinie jest nie tylko mniej dzieci, ale pojawiają się później, nieraz w kilka lat po założeniu rodziny.
W zamierzeniu autorki artykuł stanowi przyczynek do dyskusji na temat rozwijania umiejętności niewerbalnych wewnątrz rodziny a także treningu zachowań emocjonalnych i budowania więzi wewnętrznych.


Katarzyna Bocheńska – Włostowska
W stronę otwartej edukacji. Kształcenie na odległość w centrum zainteresowania pedagogów

Idea kształcenia na odległość nie została odkryta w początkach bieżącego stulecia. Autorka przypomina, że pierwsze tego rodzaju próby podjęto w latach 20. XX stulecia, a medium, za pomocą którego podjęto działania edukacyjne to radio. Przy niezmienionej idei rozwinięciu uległy środki techniczne. Edukacja elektroniczna jest nie tyle wyzwaniem przyszłości, ile oczywistością, która za lat kilka stanie się jednym z filarów kształcenia.
Autorka rozpatrując ewentualne przeszkody na drodze wdrażania i upowszechniania e – learningu zastanawia się nad przygotowaniem do tych innowacji uczelni i szkół Zgodnie z obowiązującą systematyką przeszkody te dzieli na zewnętrzne i wewnętrzne. Pierwsze to przede wszystkim niedostatki technologiczne polskiego szkolnictwa, istotne są jednak także ograniczenia wewnętrzne, w tej liczbie niski poziom wykształcenia informatycznego studentów i wykładowców, nieuregulowana kwestia własności intelektualnej eksponowanych materiałów, a także dość powszechna niechęć środowiska akademickiego wobec tej innowacyjnej technologii.


Michał Flieger
Wspieranie przedsiębiorczości w aspekcie rozwoju lokalnego oraz tworzenia długofalowej przewagi konkurencyjnej gminy

Odnotowując jako oczywisty związek zachodzący pomiędzy rozwojem gospodarczym mikroregionu a jego wzrostem ekonomicznym i poprawą warunków bytowych zamieszkującej go ludności, autor przypomina definicję pojęcia przedsiębiorczości, następnie bada relacje pomiędzy elementami dynamiki gospodarczej a polityką podstawowej jednostki administracyjnej – gminy, stymulującą inwestycje i stwarzającą dogodne warunki dla lokalnej przedsiębiorczości poprzez konkretne decyzje administracyjne.
Koncentrując się na tym właśnie aspekcie zagadnienia, M. Flieger analizuje instrumenty podnoszenia aktywności gospodarczej, jakimi dysponuje gmina i omawia najważniejsze z nich. Istotne jest tu zwłaszcza przypomnienie finansowych i niefinansowych elementów stymulowania przedsiębiorczości i ich systematyzacja pod względem skuteczności i efektywności oddziaływania na decyzje inwestorów zewnętrznych.
Podsumowując, autor przypomina, iż w swojej działalności gmina powinna zachować stosowne proporcje pomiędzy wspieraniem przedsiębiorczości i reprezentowaniem interesów miejscowej społeczności zachowując je zwłaszcza w tych obszarach, gdzie naruszenie równowagi mogłoby wywołać negatywne konsekwencje.


Tomasz Tupalski
Współpraca transgraniczna i euroregionalna na zachodniej granicy Polski

Euroregion nie jest pojęciem oficjalnie stosowanym, na kontynencie funkcjonuje jednak kilkadziesiąt euroregionów, w tym kilkanaście w Polsce. Niewątpliwie sprzyja temu centralne położenie naszego państwa, które większość regionów współposiada ze swymi sąsiadami.
W orbicie zainteresowań autora znalazły się euroregiony polskiej granicy zachodniej. Niektóre z nich, jak np Nysa, są wspólnym dziedzictwem trzech państw: Niemiec, Czech i Polski. T. Tupalski przedstawia akty prawne, które przede wszystkim w obszarze wspólnego prawa europejskiego dotyczą euroregionów stanowiąc nie tylko o ich statusie, również o roli społecznej i kulturalnej.
Przypominając, że w roku 2008 mija pół wieku od utworzenia pierwszego euroregionu na pograniczu niemiecko holenderskim, autor analizuje ich funkcje jako katalizatorów rozwoju gospodarczego, współpracy kulturalnej, dynamizacji i zacieśniania więzi społecznych pomiędzy sąsiadami z obu stron granicy.


Paweł Semmler
Ewolucja terroru – współczesne działania i strategie terrorystów (na przykładzie bieżących wydarzeń)

Autor poświęca uwagę niezwykle istotnemu i w początkach XXI wieku wszechobecnemu zjawisku, jakim jest terroryzm. Powstawanie coraz większej liczby opracowań poświęconych terroryzmowi w różnych jego aspektach dowodzi, jak głęboko dotyka on społeczeństwo globalne.
Autor pokrótce przedstawia nowe trendy w działaniach terrorystycznych: wykorzystanie kobiet, dzieci a także osób niepełnosprawnych fizycznie czy umysłowo. Podkreśla, że terroryzm w istocie swojej odrzuca wszelkie normy etyczne i dzięki temu właśnie staje się coraz bardziej skuteczny i efektywny w konfrontacji ze społeczeństwem i zasadami, których przestrzega.
W nawiązaniu do coraz częściej stosowanej przez terroryzm współczesny broni psychotronicznej, P. Semmler stawia tezę, że wobec nieustannego rozwoju technik terrorystycznych, których odtwórczy charakter łatwo przystosowuje się do realiów ekonomicznych i społecznych w nieodległej przyszłości przeciwstawianie się tego rodzaju zagrożeniom może się okazać bezskuteczne.

Dodaj swój adres e-mail do listy zainteresowanych nowymi informacjami publikowanymi na stronach www.WSUS.pl: